Konwersja hormonów tarczycy i ich efektywne działanie

Konwersja hormonów tarczycy i ich efektywne działanie

O podstawach działania hormonów

Jeśli chorujesz na niedoczynność tarczycy pierwotną lub niedoczynność tarczycy wywołaną chorobą Hashimoto, zapewne co jakiś czas lekarz zleca Ci badania hormonów wydzielanych przez tarczycę, czyli ft3 i ft4. Są to tak naprawdę wolne hormony tarczycy – „wolne” czyli „niezwiązane”, co oznacza, że będą to hormony aktywne, wykazujące działanie na tkanki docelowe. Gdy ich poziom we krwi jest odpowiedni (czyli w normie), uznaje się, że taka osoba osiągnęła stan eutyreozy. Eutyreoza jest celem podawania hormonów. Po to wykonujemy oznaczenie poziomu ft3 i ft4 we krwi, aby lekarz wiedział, jak duży jest niedobór i jaką dawkę dostosować dla danego pacjenta. I choć bardzo często pacjenci po wprowadzeniu hormonów zewnętrznych (euthyrox, letrox i inne zawietające ft4 lub rzadziej połączenie ft4 i ft3) poczują poprawę, to jednak nie zawsze tak się dzieje. Nawet pomimo osiągniętego stanu eutyreozy.

O podstawach przemian hormonów i czynnikach blokujących ich działanie

Podanie hormonów to tylko jeden krok w kierunku poprawy samopoczucia osoby cierpiącej z powodu niewłaściwej pracy tarczycy. Aby hormon mógł zadziałać, musi zostać najpierw wchłonięty z przewodu pokarmowego, przekonwertowany (czyli uaktywniony) oraz dotrzeć do tkanek, a na końcu zadziałać na komórki i uruchomić w nich odpowiednią reakcję. O wchłanianiu będzie w dalszej części wpisu i z tym zazwyczaj nie mamy problemu, dlatego zaczniemy od konwersji.

Konwersja polega od odłączeniu 1 atomu jodu od tyroksyny, czyli hormonu ft4, z czego powstaje ft3.  Część ft4 przekształca się w ft3 i jest to zjawisko porządane, ale niestety część przekształca się też w rT3, czyli tzw odwrotne t3. I to właśnie może być problemem! Ponieważ przyjmując letrox czy eutyrox, wprowadzasz do organizmu hormon, który musi zostać przekształcony, aby mógł zadziałać i poprawić Twoje samopoczucie. Gdy pojawiają się czynniki nasilające przemianę ft4 do rT3 może pojawić się problem i wciąż możesz cierpieć z objawów typowych jak przed rozpoczęciem terapii hormonalnej. rT3 ma taką samą strukturę molekularną jak T3, ale jest jakby jego wyłączoną, nieaktywną wersją. Nie to jest jednak jeszcze najgorsze. Ponieważ jest to cząsteczka podobna do ft3, to właśnie z tego powodu może przyłączać się do tych samych receptorów, co hormon ft3 blokując jego działanie! W takim przypadku jeśli masz za duży poziom rt3, a zbyt mało ft3, nadal możesz czuć się źle. Nie spotkałam się jeszcze, by lekarz zlecił badanie poziomu rt3 we krwi u żadnego mojego pacjenta. Jednak możesz zbadać to samodzielnie w laboratorium za ok. 180 zł. Pożądany wynik, przy którym receptory będą miały szansę optymalnie działać i zostać aktywowane przez hormon ft3 to stosunek fT3/rT3 > 2.

Dlaczego nie czuję poprawy po wprowadzeniu hormonów tarczycy?

U osób z niedoczynnością tarczycy obydwa lub jeden z hormonów wydzielanych przez tarczycę, jest zazwyczaj nisko lub poniżej normy, stąd konieczność suplementacji zewnętrznej. Kiedy ft3 i ft4 są poniżej normy, mamy do czynienia z niedoczynnością tarczycy, która wiąże się z szeregiem nieprzyjemnych objawów, jak: suche, szorstkie włosy, wypadanie brwi, niskie ciśnienie, słabe samopoczucie, wypadające włosy, zaparcia, sucha skóra, łamliwe paznokcie, obrzęki, łatwe marznięcie i nietolerancja zimna, problemy z trawieniem, przyrost wagi lub problemy ze zrzuceniem wagi i jeszcze wiele, wiele innych objawów. Po wprowadzeniu leczenia sztucznymi hormonami tarczycy zazwyczaj obserwuje się podniesienie poziomu hormonów tarczycy we krwi. Jednak, jeśli hormony zewnętrze mają spełnić swoje zadanie właściwie, należy spojrzeć na pozostałe czynniki, które warunkują dobre samopoczucie po podaniu hormonów:

  • Wchłanianie na poziomie jelit – upewnij się, że stosujesz odpowiednią przerwę od czasu przyjęcia hormonów do czasu zjedzenia pierwszego posiłku, czy wypicia kawy. Zazwyczaj połykamy tabletkę popijając wodą. Tabletkę można rozgnieść. Najważniejsze jest, aby przyjmować ją na pusty żołądek, co najmniej 30 minut przed zjedzeniem posiłku.
  • Sprawdzaj nie tylko poziom TSH, ale także poziom wolnych hormonów, gdy wykonujesz badania laboratoryjne. W zależności od laboratorium i wykorzystywanych do badania sprzętów diagnostycznych, większość pacjentów czuje się dobrze osiągając poziom ft3 i ft3 ok. 50-75% normy, czyli w górnych granicach normy laboratoryjnej.
  • Zwróć uwagę, czy Twoja konwersja hormonów zachodzi prawidłowo. Najprościej możesz to sprawdzić wyliczając procentową konwersję za pomocą kalkulatora np. tego tutaj http://www.chorobytarczycy.eu/kalkulator
  • Pamiętaj, że aktywność biologiczną wykazują wolne frakcje hormonów tarczycy fT3  i fT4 (nie związane z białkami osocza) – choć najważniejszy z nich jest hormon ft3. Dlatego też, jeśli Twoje ft4 jest w normie, a ft3 jest nisko, najprawdopodobniej Twoja konwersja kuleje, a Ty nadal cierpisz z powodu objawów niedoczynności.
  • Konwersja T4 w T3 zachodzi głównie w jelitach, wątrobie i nerkach. Jeśli masz otłuszczoną wątrobę, problemy z trawieniem, nadwagę i otyłość wisceralną, masz wycięty pęcherzyk żółciowy – możesz mieć problem z prawidłową konwersją.
  • Sprawdź swój poziom rT3, aby sprawdzić, czy Twoje szlaki przemian hormonów nie poszły z złym kierunku. Podwyższony poziom rT3 będziemy łagodzić stosując adaptogeny, pracując nad stresem, zmniejszając poziom cytokin prozapalnych, czy zwiększając poziom kalorii w diecie u osoby niedożywionej.
  • Zadbaj o uzupełnienie niedoborów, głównie cynku, selenu, żelaza, witaminy D, witaminy A. Są ważne przy konwersji i poprawnej wrażliwości komórek na hormony tarczycy Jeśli przyjmujesz l-tyroksynę, musisz upewnić się, że Twoja konwersja zachodzi poprawnie. T4 jest hormonem nieaktywnym, zatem musi być zamieniony w aktywny hormon T3 i dopiero w tej właśnie postaci może działać na nasze tkanki, niwelując efekty niedoczynności! W celu konwersji T4 do T3 wymagany jest enzym 5 ‘- dejodynaza. Jeśli w Twojej diecie występują niedobory lub inne czynniki zaburzające konwersję, to nadal pomimo przyjmowania syntetycznego T4 Twoje T3 nie będzie w normie i będziesz odczuwać objawy typowe dla niedoczynności.

Jak sprawdzić czy mam problem z konwersją?

Przede wszystkim powiedzą Ci o tym badania poziomu fT3 i fT4. Jeśli ten drugi jest w górnej granicy normy lub nawet przekroczony, natomiast ten pierwszy raczej poniżej 50%, czyli w dolnej granicy normy, możesz mieć problemy z konwersją. Możesz też przeliczyć efektywność konwersji korzystając z kalkulatorów w Internecie. Przyjęło się za optymalny wynik, gdy hormony wolne pozostają na poziomie >50%.

A gdyby tak… podać syntetyczne T3?🤔

Większość lekarzy przypisuje syntetyczny hormon T4, nie zwracając uwagi na zależności dotyczące zdolności do konwersji u danego pacjenta. A więc branie T4 przy nieefektywnie działającej konwersji nie jest właściwym rozwiązaniem. Do dyspozycji mamy nie tylko leki zawierające T4 ale także połączenie T4+T3 oraz te składające się wyłącznie z T3, czyli hormonu aktywnego. Przyjmowanie T4 jest pewnego rodzaju mechanizmem obronnym służącym regulacji poziomu aktywnych hormonów przez organizm, aby sam mógł regulować powstawanie aktywnych hormonów z nieaktywnego prekursora, wtedy, gdy jest to potrzebne. Możemy także podawać T3 czy sproszkowaną świńską tarczycę, co może pomóc u takich pacjentów w zmniejszeniu objawów, jednak to nadal nie rozwiązuje problemu słabej konwersji.

Co wpływa na konwersję hormonów tarczycy i jak ją poprawić?

🔆 Niedobory.

Są takie składniki, bez których konwersja nie może zachodzić poprawnie i co by się nie działo, to bez nich po prostu nie zadziała. Cynk, czy selen mogą być tutaj niezbędne, ponieważ bez nich nie zostaną aktywowane enzymy biorące udział w szlakach przetwarzania nieaktywnego T4 do aktywnej postaci T3. Pamiętaj, że jeśli masz problemy z konwersją to nie znaczy, że powinieneś od jutra zacząć suplementację selenem i cynkiem. Najpierw sprawdź, czy masz niedobór lub zaufaj specjaliście z dziedziny dietetyki klinicznej, by dobra taką dawkę, która nawet bez wykonania badań będzie bezpieczna. Zbyt długie stosowanie selenu, ani cynku nie jest wskazane.

🔆Problemy żołądkowo-jelitowe.

Jeśli masz problemy żołądkowo-jelitowe, może to powodować problemy z absorpcją minerałów, ale to jeszcze nie to jest tutaj największym problemem. Nawet jeśli nie masz niedoboru selenu lub cynku, jeśli masz problemy z trawieniem, może to wpłynąć na zdolność konwersji T4 na T3. Wszystko, co przyczynia się do wystąpienie problemów z trawieniem, będzie powodowało stany zapalne w jelitach, a niestety to właśnie w jelitach w większości zachodzi konwersja hormonów tarczycy. Zatem, jeśli masz jakikolwiek problem żołądkowo-jelitowy, pasożyty, grzybicę przewodu pokarmowego, nadmiernie się stresujesz, przyjmujesz antybiotyki, masz dysbiozę, wzdęcia, zaparcia, zgagę, biegunki czy nieregularnie się wypróżniasz, to nie pozostaje to bez wpływu na pracę tarczycy. Ponad to, T3 oddziałuje na enzym, jakim jest fosfataza jelitowa (intestinal alkaline phosphatase), przez co dba o różnicowanie komórek jelit. A więc, mam nadzieję, że dzięki temu zrozumiesz, że jeśli nie masz zdrowych jelit, Twoja tarczyca nie będzie dobrze pracować, konwersja będzie słabsza, a niski poziom T3 będzie negatywnie wpływać na stan jelit. Koło się zamyka.

🔆Insulinooporność– wysoki poziom insuliny zaburza konwersję hormonów! To punkt szczególnie ważny dla pacjentów z chorobą Hashimoto, ponieważ choroba autoimmunologiczna sprzyja wystąpieniu insulinooporności. Wahania poziomu TSH będą wpływały na zaburzenie pracy szlaków insulinowych. Jeśli masz hipoglikemię reaktywną, odczuwasz senność po posiłkach, Twoja insulina na czczo jest >10, masz ciągłą chęć na słodycze, a po posiłkach szybko głodniejesz, wykonaj diagnostykę pod kątem insulinooporności. W tym celu najlepiej sprawdzi się badanie krzywej cukrowej i insulinowej 3 punktowej, a  w przypadku hipoglikemii reaktywnej nawet badanie 4 punktowe. Wynik badania jest niezmiernie ważny przy układaniu diety u osoby z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej. Osobiście uwielbiam to badanie, bo dzięki niemu najłatwiej dobiera się dietę, szkoda tylko, że nie każdy z pacjentów z przyjemnością pije roztwór cukru, i nie każdy z nas ma do dyspozycji 200 zł i 3 godziny czasu na wykonanie badania😊

🔆Problemy z wątrobą.

Około 20% konwersji T4 na T3 ma miejsce w wątrobie, więc jeśli nie masz prawidłowo funkcjonującej wątroby, możesz mieć problemy z konwersją. Stan wątroby sprawdzisz wykonując podstawowe badania prób wątrobowych (alt, aspt, ggtp, bilirubina, homocysteina), choć niekiedy problem z wątrobą występuje nawet, gdy wyniki wątrobowe są w normie. I tylko dlatego, że enzymy wątrobowe dobrze wyglądają podczas badania krwi, nie oznacza, że nie masz żadnych problemów z wątrobą.
Podczas gdy testy te mogą być pomocne w wykluczeniu jakichkolwiek poważnych chorób wątroby, to niestety jeśli Twoja wątroba ma zmniejszoną zdolność do detoksykacji z powodu innych czynników, takich jak:
• Różnego rodzaju toksyny
• przeładowanie estrogenem (ze środowiska, czy wewnętrznie wytwarzanego w wyniku nadmiernej otyłości)
• metale ciężkie
• pasożyty, grzybice, infekcje przewodu pokarmowego
• nieprawidłowa dieta, stosowanie nadmiernej ilości węglowodanów, cukru czy słodzików, nadmiar soków owocowych, fruktozy, przetworzonego jedzenia.

To właśnie te problemy mogą wpłynąć na zmniejszoną zdolność wątroby do konwersji T4 na T3. Jeśli więc masz problem z konwersją T4 na T3, wówczas rozsądne wydaje się wdrożenie suplementacji odciążającej wątrobę, zadbanie o prawidłowe trawienie i minimalizację spożycia toksyn środowiskowych. Zatem usprawnienie pracy wątroby, usuwanie metali ciężkich, wspomaganie dwóch faz detoksu wątroby, usuwanie nadmiaru estrogenów środowiskowych (plastiki, sztuczne opakowania, hormony odzwierzęce) może być skuteczną terapią Hashimoto oraz tak samo niedoczynności tarczycy. Moje zalecenia nie biorą się od twórców bajkopisarzy, ani nie śnią mi się w nocy, więc jeśli gdziekolwiek w moich poradach spotkałaś się z koniecznością wsparcia wątroby przy nieprawidłowościach związanych z pracą tarczycy, to uwierz mi, że ma to znaczenie, bo w ten sposób wyrównujemy niedoczynność, oczyszczamy organizm i dbamy o prawidłowe trawienie. Wątroba nie boli, a jeśli boli, to znaczy że jest już baaardzo źle.

🔆Problemy z nadnerczami i nadmiernym stresem

Przewlekły stres prowadzi do obciążenia nadnerczy, które zmuszone są wyrzucać kortyzol w niefizjologicznie dużych ilościach. Jeśli masz stresującą pracę, związek, nie czujesz się bezpiecznie, pijasz duże ilości kawy lub energetyków, źle spisz i jesteś osobą nadwrażliwą emocjonalnie, to wielki wykrzyknik – Twoje nadnercza mogą być przeciążone. Wysokie poziomy kortyzolu mogą wpływać na konwersję T4 do T3. Spotykam wiele osób, u których rozwinęła się niedoczynność w wyniku lat życia w przewlekłym stresie lub nieumiejętności radzenia sobie z nim. Stres może wyzwalać chorobę autoimmunologiczną jak Hashimoto, ale może także wpływać na wystąpienie niedoczynności tarczycy nie związanej z chorobą Hashimoto. Dlatego ważne jest, aby dobrze radzić sobie ze stresem. A jeśli przypuszczasz, że Twoje poziomy kortyzolu mogą być wysokie, to niezbędne będzie nauczenie się prawidłowego zarządzania stresem, kontroli emocji, obserwacji ciała i wypracowanie skutecznych metod relaksu czy rozładowywania emocji. W ramach wsparcia często polecam pacjentom adaptogeny, rezygnację z kawy oraz stymulantów, dłuższy sen w zaciemnionym pomieszczeniu czy unikanie pobudzaczy w godzinach popołudniowych. Zdarza się, że dopisuję w zaleceniach psychoterapię. Jednymi z najpopularniejszych adaptogenów są różeniec chiński, ashwaganda, arktyczny korzeń, czy żeń-szeń. Stosowanie adaptogenów wiąże się z dużym ryzykiem, gdyż nieumiejętnie stosowane bez uzgodnienia ze specjalistą, mogą zaostrzać chorobę – stymulują układ odpornościowy, dlatego w przypadku Hashimoto trzeba zwrócić szczególną uwagę na korzyści i ewentualne ryzyko. Preparaty o działaniu adaptogennym stymulują zwykle jedno z dwóch ramion systemu odpornornościowego, jednak jeśli nie wiesz, które z nich pracuje u Ciebie na zbyt wysokim, a które na zbyt niskim poziomie masz 50% szans, że trafisz z adaptogenem, który poprawi Twoje zdrowie, a jednocześnie 50% szans, że zastosujesz adaptogen, który jeszcze bardziej pobudzi Twój układ immunologiczny, co sprawi, że dietoterapia pójdzie w złą stronę.

🔆Niektóre leki.

Zmniejszenie konwersji T4 do T3 mogą powodować takie leki jak np. propranolol, beta-adrenolityki, czy inne beta-blokery stosowane w leczeniu chorób związanych z układem sercowo-naczyniowym. Kortykosteroidy także mogą zmniejszać konwersję.

Jak naprawić problem konwersji T4 na T3
Na pewno nie pytaj o to lekarza. Ani nie ma na to czasu na wizycie, ani nie chcesz usłyszeć „ale się Pani naczytała”. Zazwyczaj celem lekarza jest uzyskanie eutyreozy, czyli widocznego dobrego wyniku na papierze, a nie wyniku ORAZ dobrego samopoczucia pacjenta. Bierzesz hormony, TSH masz w normie, a masz objawy, jakby niedoczynność w ogóle nie była leczona. Skoro TSH jest w normie, to nie licz na to, że lekarz znajdzie sposób, aby zająć się Twoją konwersją, zleci dodatkowe badania, czy choćby weźmie pod uwagę, czy Twoje receptory dla T3 działają prawidłowo. Mam kilku pacjentów, którzy są na terapii T3 łączonej z T4, z powodu słabej konwersji. Jednak to działanie nadal nie rozwiązuje przyczyn złej konwersji, ani tym bardziej nie jest wystarczające do osiągnięcia remisji w chorobie Hashimoto.

Co więc możesz zrobić?

Można wprowadzić zmiany na wszystkich poziomach życia. Zacząć od stresu, wsparcia wątroby, zadbać o pracę jelit, usunąć z diety produkty nietolerowane, pozbyć się wzdęć, zaparć, biegunek i przelewania w brzuchu. Można wspomóc detoks organizmu i usunąć toksyny czy metale ciężkie, by odciążyć układ immunologiczny. Sprawdzić stan gospodarki węglowodanowej i wrażliwości komórek na insulinę, czy wyłapać problem z hiperinsulinemią. Dodatkowo, jako wsparcie można podać zioła i uzupełnić ewentualne niedobory wit. D, cynku, selenu, żelaza, wyrównać poziom ferrytyny. Niekiedy szukanie, gdzie tkwi problem z konwersją może sprowadzać się do zaawansowanego poszukiwania i diagnostyki. Zła praca wątroby może mieć wiele przyczyn, podobnie jak nieprawidłowości w trawieniu mogą świadczyć o grzybicy, pasożytach, nieprawidłowych łączeniach produktów, celiakii, nadwrażliwościach pokarmowych czy być związane z samym niedoborem t3….

Szukanie na własną rękę może trwać kilka lat, zanim znajdziesz cokolwiek i zobaczysz efekty. Nie czekaj, aż niedoczynność sprawi, że stracisz całą chęć do życia. Poproś o pomoc osoby, które mają doświadczenie i wiedzę w tym temacie i będą mogły zaoszczędzić Twój czas i nerwy związane z szukaniem igły w stogu siana. Ja bywam drążąca i dociekliwa, do tego często zadaję mnóstwo pytań i nie mieszczę się w czasie 80 minutowej konsultacji, za to staram się działać skutecznie.😊

Jeśli chcesz zadbać o prawidłową konwersję hormonów zadbaj na początek o podstawy. Na pewno włączenie diety przeciwzapalnej, stabilizującej poziom glukozy we krwi, uszczelniającej jelita oraz bez czynników podrażniających kosmki jelitowe będzie niezwykle ważne.

Często przydaje się badanie nietolerancji pokarmowych u osoby z problemami z konwersją, jednak są już badania, które pokazują, że najczęściej nietolerowanymi pokarmami są u pacjentek z chorobą Hashimoto produkty takie, jak: pszenica, jaja, nabiał krowi, gluten czy drożdże. Jeśli nie wiesz od czego zacząć, zacznij od poprawy jelit, wykonania badań i wprowadzenia diety. W tym pomoże Ci nasz poradnik „HASHIMOTO. ZASADY ŻYWIENIA WRAZ Z DIETĄ NA 4 TYGODNIE” przygotowany przez dietetyka klinicznego aż w 5 wersjach kalorycznych do wyboru. Plany zawierają zdrowe słodkości, proste dania, jadłospisy leczące jelita oraz wspomagające redukcję wagi.

E-book wraz z 4 tygodniowym jadłospisem przygotowanym dla osób z chorobą Hashimoto znajdziesz tutaj: https://compl-eat.pl/sklep/

Napisz Komentarz